Contact: (977) 9819267790
पदार्थ (Matter)

पदार्थ (Matter)

1) पदार्थ (Matter) भनेको के हो?

=> पिण्ड र आयतन भएका वस्तुहरुलाई पदार्थ भनिन्छ।

2) पदार्थका कुनै दुई गुणहरु लेख्नुहोस्।

=> i) पदार्थको निश्चित पिण्ड हुन्छ।

=> ii) पदार्थको आयतन हुन्छ।

3) पिण्ड भनेको के हो?

=> वस्तुमा भएको पदार्थको परिमाण (quantity of matter) लाई पिण्ड भनिन्छ।

4) आयतन भनेको के हो?

=> पदार्थले ओगटेको ठाउँलाई त्यसको आयातन भनिन्छ।

5) पदार्थका तिन अवस्थाहरु उदाहरण सहित लेख्नुहोस्।

=> i) ठोस: ढुङ्गा, काठ आदि।

=> ii) तरल: पानी, दुध आदि।

=> iii) ग्यास: हावा, अक्सिजन आदि।

6) ठोस भनेको के हो?

=> निश्चित आकार र आयतन भएका पदार्थलाई ठोस पदार्थ भनिन्छ। जस्तै: ढुङ्गा, गुच्चा, गिलास, इटा, काठ आदि।

7) तरल भनेको के हो?

=> निश्चित आकार नभएका तर निश्चित आयतन भएका पदार्थलाई तरल पदार्थ भनिन्छ । जस्तै: पानी, पेट्रोल, डिजेल, मट्टीतेल, अल्कोहल, दुध आदि।

8) ग्यास भनेको के हो?

=> निश्चित आकार र आयतन नभएका पदार्थलाई ग्यास पदार्थ भनिन्छ । जस्तै: हावा, नाइट्रोजन, हाइड्रोजन, मिथेन, अक्सिजन आदि।

9) पग्लने क्रिया भनेको के हो?

=> ठोसलाई तताउँदा तरल बन्ने प्रक्रियालाई पग्लने क्रिया भनिन्छ।

जस्तै : बरफ पग्लेर पानी बन्नु।

10) वाष्पीकरण भनेको के हो?

=> तरललाई तताएर बाफ बन्ने प्रक्रियालाई वाष्पीकरण भनिन्छ।

जस्तै : पानीलाई तताउँदा बाफ बन्नु।

11) उर्ध्वपातन भनेको के हो?

=> ठोस पदार्थलाई तताउँदा ग्यास बन्ने र फेरि चिस्याउँदा ठोस बन्ने प्रक्रियालाई उर्ध्वपातन भनिन्छ।

जस्तै : कपुरलाई तताउँदा नपग्लीकनै सिधै बाफ बन्छ र चिस्याउँदा फेरि कपुर बन्छ।

यस्तै क्रिया आयोडिन, एमोनियम क्लोराइड र फिनाइलमा पनि हुन्छ।

12) द्रवीकरण भनेको के हो?

=> ग्यासलाई चिस्याएर तरल बन्ने प्रक्रियालाई द्रवीकरण भनिन्छ। जस्तै: पानीको बाफलाई चिस्याउँदा पानी बन्नु।

13) जम्ने क्रिया भनेको के हो?

=> तरललाई चिस्याएर ठोस बन्ने प्रक्रियालाई जम्ने क्रिया भनिन्छ। जस्तै: पानीलाई चिस्याउँदा बरफ बन्नु।

14) शुद्ध पदार्थ भनेको के हो?

=> एकै किसिमका अणुहरुबाट बनेका पदार्थलाई शुद्ध पदार्थ भनिन्छ। जस्तै: सम्पूर्ण तत्त्व र यौगिकहरु।

15) अशुद्ध पदार्थ भनेको के हो?

=> विभिन्न किसिमका अणुहरु मिलेर बनेका पदार्थलाई अशुद्ध पदार्थ भनिन्छ । जस्तै: सम्पूर्ण मिश्रणहरु।

16) तत्त्व भनेको के हो?

=> टुक्र्याएर अन्य नयाँ/सरल वस्तु बनाउन नसकिने पदार्थलाई तत्त्व भनिन्छ। जस्तै: हाइड्रोजन, अक्सिजन, सुन, चाँदी, तामा आदि।

17) संसारमा तत्त्वहरुको संख्या कति छ?

=> संसारमा प्राकृतिक 92 र कृत्रिम 26 गरि जम्मा तत्त्वहरुको संख्या 118 छ।

18) यौगिक भनेको के हो?

=> निश्चित अनुपातमा दुई वा दुईभन्दा बढी तत्त्वहरुबीच रासायनिक प्रतिक्रिया भई बनेको पदार्थलाई यौगिक भनिन्छ । जस्तै: पानी, खानेनुन, चिनी, कार्वनडाइअक्साइड, लुगाधुने साबुन आदि।

19) मिश्रण भनेको के हो?

=> दुई वा दुईभन्दा बढी वस्तुहरु मिसिएर बनेकालाई मिश्रण भनिन्छ।

जस्तै : गुलियो पानी (पानी + चिनी)

20) बरफलाई तताउँदा किन पानीमा परिवर्तन हुन्छ?

=> बरफलाई तताउँदा यसका अणुहरु गतिशील हुन्छन्। बढी तापक्रममा अणुहरु बढी गतिशील हुँदा अणुहरु बिचको दुरी बढ्दै जान्छ र पानीमा परिवर्तन हुन्छ।

21) तरललाई तताउँदा किन ग्यासमा परिवर्तन हुन्छ?

=> तरललाई तताउँदा यसका अणुहरु बिचको दुरी निकै बढ्छ र अणुहरु छुट्टिन्छन्। त्यसैले तरललाई तताउँदा ग्यासमा परिवर्तन हुन्छ।

22) ग्यासलाई चिस्याउँदा किन तरलमा परिवर्तन हुन्छ?

=> ग्यासलाई चिस्याउँदा यसका अणुहरु एक अर्काको नजिकमा आउँछन् र तरलमा परिवर्तन हुन्छ।

23) तरललाई चिस्याउँदा किन ठोसमा परिवर्तन हुन्छ?

=> तरललाई चिस्याउँदा यसका अणुहरु परस्परमा टाँसिन्छन् र ठोसमा परिवर्तन हुन्छ।

24) समुन्द्री सतहमा बरफ पग्लने र पानी उम्लने विन्दु कति कति हो?

=> समुन्द्री सतहमा बरफ पग्लने विन्दु 0 °C र पानी उम्लने विन्दु 100 °C हो।

Leave a Reply